Tiểu đường thai kỳ

Tiểu đường thai kỳ (GDM) là rối loạn dung nạp glucose được phát hiện lần đầu trong thai kỳ. Nó ảnh hưởng tới 5–10% thai kỳ. Với theo dõi và điều trị, đa số thai kỳ tiến triển tốt. Sàng lọc tiêu chuẩn vào 24–28 tuần.

Tại sao xảy ra

Các hormone nhau thai (estrogen, cortisol, lactogen nhau thai người) làm tăng đề kháng insulin vào cuối thai kỳ. Nếu tuyến tụy mẹ không thể sản xuất đủ insulin để bù trừ, glucose máu tăng. Đa số trường hợp hết sau sinh, nhưng nguy cơ tiểu đường tuýp 2 cả đời tăng khoảng bảy lần.

Yếu tố nguy cơ

• BMI ≥ 25
• Tuổi 35+
• Gia đình có tiền sử tiểu đường
• GDM trước đó
• Bé trước đó ≥ 4 kg
• PCOS
• Thai sinh đôi

Sàng lọc

Hai cách tiếp cận phổ biến:

• Hai bước (tiêu chuẩn Mỹ): 50 g không nhịn → lấy máu sau 1 giờ. Nếu ≥ 140 mg/dL, tiến hành OGTT 100 g 3 giờ.
• Một bước (75 g): nhịn ăn → 75 g → lấy máu 1 giờ và 2 giờ.

Ngưỡng chẩn đoán OGTT 100 g 3 giờ

Hai hoặc nhiều giá trị bằng/cao hơn bất kỳ ngưỡng nào dưới đây xác nhận GDM:

• Nhịn ăn: ≥ 95 mg/dL
• 1 giờ: ≥ 180 mg/dL
• 2 giờ: ≥ 155 mg/dL
• 3 giờ: ≥ 140 mg/dL

Ăn uống

• Phân bổ carbohydrate: 40–50% calo, chia làm 3 bữa chính + 2–3 bữa phụ.
• Giới hạn đường đơn: đường, nước ép, đồ tráng miệng, mật ong, siro.
• Chọn GI thấp: ngũ cốc nguyên hạt, đậu, rau, hạt.
• Kết hợp carb với protein: thịt nạc, trứng, đậu trong mỗi bữa.
• Thêm chất xơ: rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt.
• Bữa sáng khó nhất: hormone buổi sáng giữ glucose cao — hạn chế carb tối đa.

Mục tiêu tự theo dõi

Sau khi chẩn đoán, đo 4–7 lần mỗi ngày theo chỉ định.

• Nhịn ăn: ≤ 95 mg/dL
• 1 giờ sau ăn: ≤ 140 mg/dL
• 2 giờ sau ăn: ≤ 120 mg/dL

Thuốc

Nếu ăn uống và vận động không đạt mục tiêu, insulin (không qua nhau thai — an toàn nhất) hoặc metformin (theo quyết định bác sĩ) được thêm vào.

Ảnh hưởng tới bé và mẹ

• Thai to (≥ 4 kg): sinh khó hơn và tỷ lệ mổ lấy thai cao hơn.
• Hạ đường huyết sơ sinh: theo dõi trong 24 giờ đầu.
• Vàng da: thường gặp hơn.
• Tăng nguy cơ tăng huyết áp thai kỳ/tiền sản giật.
• Lâu dài: nguy cơ tiểu đường tuýp 2 ở mẹ và nguy cơ béo phì/tiểu đường ở trẻ em đều tăng.

Sau sinh

Đa số trường hợp hết sau sinh. Kiểm tra lại bằng OGTT 75 g vào 6–12 tuần sau sinh, sau đó sàng lọc tiểu đường định kỳ mỗi 1–3 năm suốt đời.

Công cụ liên quan

• Tăng cân khi mang thai Theo dõi mức tăng cân theo khuyến nghị IOM dựa trên BMI trước mang thai
• Ngày dự sinh Tính tuần thai và ngày dự sinh từ kỳ kinh cuối

Chủ đề liên quan

• Dấu hiệu mang thai sớm 13 dấu hiệu phổ biến nhất trong 1–4 tuần đầu
• Máu báo làm tổ Ra máu nhẹ giai đoạn sớm — thời điểm, màu sắc, so với kỳ kinh
• Ốm nghén Triệu chứng phổ biến nhất của tuần 6–12 — thời điểm, mức độ và cách giảm nhẹ
• Thức ăn khi mang thai Nên ăn gì, tránh gì và giới hạn gì
• Tập thể dục khi mang thai Bài tập an toàn theo tam cá nguyệt — nên làm gì và nên bỏ gì
• Tăng cân khi mang thai Khoảng khuyến nghị theo BMI, mục tiêu hàng tuần, tăng quá nhiều hoặc quá ít