Tiền sản giật

Tiền sản giật là hội chứng đặc trưng của thai kỳ phát triển sau 20 tuần. Đặc trưng bằng tăng huyết áp mới (≥ 140/90) kèm protein niệu hoặc tổn thương cơ quan đích khác. Nó ảnh hưởng tới 5–8% thai kỳ và là một trong những nguyên nhân hàng đầu của bệnh tật mẹ và thai. Phát hiện sớm cứu sống.

Dấu hiệu cảnh báo cấp cứu — gọi ngay

Tới phòng cấp cứu hoặc khoa chuyển dạ và sinh ngay nếu bạn có:

• Đau đầu dữ dội không đáp ứng với acetaminophen.
• Thay đổi thị lực: mờ mắt, ánh sáng nhấp nháy, đốm.
• Đau hạ sườn phải hoặc thượng vị — tổn thương gan.
• Buồn nôn/nôn nặng đột ngột xuất hiện sau tuần 20.
• Sưng đột ngột ở tay, mặt hoặc chân (qua đêm).
• Khó thở hoặc tức ngực.
• Cử động thai giảm.

Yếu tố nguy cơ chính

• Thai đầu tiên (đặc biệt tuổi ≥ 35)
• Tiền sản giật trước đó
• Thai sinh đôi hoặc đa thai
• Tăng huyết áp mạn, tiểu đường, bệnh thận
• Béo phì (BMI ≥ 30)
• Bệnh tự miễn (lupus, hội chứng kháng phospholipid)
• Thai IVF
• Tiền sử gia đình (mẹ hoặc chị em)

Tiêu chuẩn chẩn đoán

Sau tuần 20 của thai kỳ:

• Huyết áp: ≥ 140/90 trên hai lần đo cách nhau 4+ giờ.
• Protein niệu: nước tiểu 24 giờ ≥ 300 mg, hoặc tỷ lệ protein/creatinine ≥ 0,3.

Chẩn đoán không có protein niệu

Tiền sản giật cũng có thể được chẩn đoán với huyết áp cao kèm bất kỳ điều nào sau:

• Tiểu cầu < 100.000/µL
• Men gan (AST/ALT) > 2 lần bình thường
• Creatinine > 1,1 mg/dL
• Phù phổi
• Đau đầu dữ dội hoặc triệu chứng thị giác không có nguyên nhân khác

Quản lý

• Nhẹ và non tháng: theo dõi sát hàng tuần — huyết áp, nước tiểu, giám sát thai.
• Nặng: nhập viện. Thuốc hạ áp (labetalol, nifedipine, hydralazine). Magnesium sulfate để phòng co giật.
• Sinh: là điều trị triệt để. Khởi phát lúc đủ tháng, sớm hơn nếu tình trạng mẹ hoặc thai yêu cầu.
• Corticosteroid trước sinh: nếu khả năng sinh non trước 34 tuần, để trưởng thành phổi thai.

Phòng ngừa cho thai kỳ có nguy cơ

• Aspirin liều thấp (81 mg/ngày): ACOG khuyến nghị bắt đầu từ tuần 12 cho bệnh nhân nguy cơ cao.
• Bổ sung canxi: ở những quần thể ít canxi.
• Theo dõi huyết áp tại nhà: cuối thai kỳ cho bệnh nhân có nguy cơ.
• Quản lý cân nặng: bước vào thai kỳ với BMI < 30 khi có thể.

Tiền sản giật sau sinh

Đa số trường hợp hết trong vòng 1–6 tuần sau sinh, nhưng 5–10% tiền sản giật phát triển hoặc xấu đi sau sinh. Theo dõi đau đầu, thay đổi thị lực và huyết áp cao sau khi xuất viện.

Nguy cơ lâu dài

Tiền sử tiền sản giật làm tăng nguy cơ suốt đời của tăng huyết áp mạn (2–4 lần), bệnh tim mạch (2 lần), đột quỵ (1,7 lần) và bệnh thận (5 lần). Khuyến nghị kiểm tra tim mạch hàng năm.

Công cụ liên quan

• Tăng cân khi mang thai Theo dõi mức tăng cân theo khuyến nghị IOM dựa trên BMI trước mang thai
• Đồng hồ cơn co thắt Ghi nhận thời điểm bắt đầu/kết thúc cơn co, đo khoảng cách và 5-1-1
• Ngày dự sinh Tính tuần thai và ngày dự sinh từ kỳ kinh cuối

Chủ đề liên quan

• Dấu hiệu mang thai sớm 13 dấu hiệu phổ biến nhất trong 1–4 tuần đầu
• Máu báo làm tổ Ra máu nhẹ giai đoạn sớm — thời điểm, màu sắc, so với kỳ kinh
• Ốm nghén Triệu chứng phổ biến nhất của tuần 6–12 — thời điểm, mức độ và cách giảm nhẹ
• Thức ăn khi mang thai Nên ăn gì, tránh gì và giới hạn gì
• Tập thể dục khi mang thai Bài tập an toàn theo tam cá nguyệt — nên làm gì và nên bỏ gì
• Tăng cân khi mang thai Khoảng khuyến nghị theo BMI, mục tiêu hàng tuần, tăng quá nhiều hoặc quá ít